Musisz zainstalować flash player pobierz instalator
GAZETKA POŚWIĘCONA TEMATYCE FINANSÓW I IDEI OSZCZĘDZANIA
W NUMERZE Apropos SPIS TREŚCI Odsetki, ale bez skarpetki s. 4. Jakie są rodzaje lo- kowania pieniędzy, czyli pomówmy o ak-cjach, lokatach, obli-gacjach... Dziś oszczędzasz w SKO, jutro w PKO O SKO w wydaniu PRL -owskim oraz obecnie po wielu ko- rzystnych zmianach Zaoszczędzony) Czas to (zaoszczę- dzony) Pieniądz s.8 i 9 Pouczajacy, jedno-cześnie zabawny komiks o skutkach zaciągania kredytów bez pokrycia. Od skarpety do lo- katy s.9 O blaskach i cieniach różnych form oszczę- dzania opowiada Marta Palczewska, nasza szkolna repor- terka. Od nędzy do pie- niędzy... s.11 Opowiadanie o ro- dzince Nieoszczęd-ków, która musiała zmienić swoje złe przyzwyczajenia... W świecie finan- sów – sprawdź swoją wiedzę s. 12 Przekonaj się, czy znasz podstawowe pojęcia związane z tematem finansów. Test jest dostępny online, więc od razu sprawdzisz, jak poru- szasz się w zawiłym świecie finansów. Kieszonkowe do lamusa s. 13 O karcie płatniczej i jej rozlicznych zale- tach. Jak założyć ko- nto i dlaczego warto? Wysłuchaj nagrania!
Z tabletem lub komór- ką ekonomiczniej s.14 W internecie jest wie- le bezpłatnych prog- ramów, które na co dzień ułatwiają kon- trolowanie swojego domowego budżetu. Warto o tym wiedzieć. Któż nie lubi dowie- dzieć się czegoś o so- bie w oparciu o zaba- wną psychozabawę. Zapraszamy na s. 16 - odpowiedz na kilka pytań i przekonaj się, czy jesteś oszczędny. O plusach i minusach posiadania karty kre- dytowej, czy jest ona tym samym, co karta płatnicza? Obejrzyj filmik, w którym dora- dca finansowy odpo- wiada na wiele pytań związanych z posia-daniem karty kredyto- wej s. 17. OSZCZĘDZAJMY, BY SPAĆ SPOKOJNIE Dekalog oszczędnisia
Życie płata figle. To, że człowiekowi wiedzie się i ma pieniądze na wszystko, nie musi trwać wiecznie. Trzeba oszczędzać na wypadek sytuacji kryzysowej, może być to utrata pracy, choroba, przymusowy urlop czy plajta firmy.
Apropos WARTO OSZCZĘDZAĆ
Warto nauczyć się oszczędzania, ponieważ żyjemy w świecie, który wabi nas milionem różnych atrakcji. Patrzymy na sąsiadów, bliskich i myślimy sobie: „Tym to dobrze, mają kasy jak lodu”. Albo odwrotnie – inni patrzą na nas i nam zazdroszczą samochodu, nowej willi, wczasów na Madagaskarze. Jak zdobyć fortunę? Oszczędzanie i dobre inwestowanie to do-chodzenie do bogactwa malutkimi kroczkami. Do te-go trzeba mieć wiedzę o finansach, cierpliwość i roz-sądek. Ta gazetka jest właśnie takim mini kursem dotyczącym finansów. Ktoś powie: ,,Oszczędzanie to nieustanne odmawianie sobie przyjemności, to pasmo ciągłych wyrzeczeń". Na początku owszem, jest to trudne i wymaga dyscypliny, ale później można spać spokojnie, podczas gdy innym komornik siedzi na karku, bo żyli ponad stan , a kolejny kredyt pociągnął ich na dno. A zatem nauczmy się oszczędzać i dobrze inwestować nasze pieniądze. Marta Kumaszka 1.Kochaj swoje kieszonko- we jak siebie samego! 2. Pamiętaj! „Świnka” nie jest najszczęśliwszą loka- tą oszczędności. 3.Nie trzymaj pieniędzy w skarpecie, zwłaszcza jeśli jest dziurawa. 4.Bądź systematyczny! Twoje biodra będą Ci wdzięczne, jeśli od czasu do czasu zrezygnujesz z batonika. 5.Nie kupuj używek- te pie- niądze możesz korzystnie zainwestować. 6.Zadłużenie na karcie kredytowej kiedyś trzeba będzie spłacić ! 7. Złodziej chętniej ukrad- nie gotówkę niż twoją kartę 8.Wybieraj konto bez opłat za prowadzenie i przelewy. 9. Pamiętaj, każda promo- cja odchudzi twój portfel ponad miarę. 10.Rozsądnie korzystaj z wyprzedaży – zwłaszcza jeśli jesteś kobietą! Aneta Drozd Odsetki – ale bez skarpetki! Polisa ubezpieczeniowa - trochę odwagi i rozwagi
POLISA - ŻYJ BEZ OBAW Apropos
Oszczędzanie z całą pewno-ścią jest przydatne! Zawsze czujemy się pewniej, wiedząc, że mamy jakieś dodatkowe pieniądze, które w razie nagłej potrzeby możemy przezna- czyć na wybrany cel. Zbierać można na coś, np. wymarzone wakacje, płytę, lub po prostu odkładać je na tzw. „czarną godzinę”, powiększając swój kapitał. Obecnie mało kto cho- wa pieniądze do skarpety lub tapczanu, istnieje bowiem wie- le różnych form oszczędzania, z których płyną namacalne ko- rzyści. Najlepiej jest lokować oszczędności, korzystając z rozmaitych form, gdyż jest to bezpieczniejsze. A co mamy do wyboru? Książeczka oszczędnościowa Jest najprostszą formą osz-czędzania, polega na wpła-caniu oszczędności, kiedy się chce. Zawsze mamy dostęp do swoich pieniędzy, możemy je dowolnie wypłacać, a pro-wadzenie konta jest bezpła-tne. Raz w roku bank dopisuje odsetki do salda konta. Akcje To papiery wartościowe dają- ce udział w części kapitału da- nej spółki akcyjnej. Akcjona -riusze zyskują części docho- dów w zależności od tego, ile mają udziałów oraz jaki mają wpływ na decyzje dotyczące danej firmy. Lokata Polega na wpłaceniu pewnej sumy w depozyt do banku na określony czas, a w zamian dostajemy wynagrodzenie w postaci odsetek. Są różne ro-dzaje lokat i różne korzyści. Do wyboru są jeszcze inwes-tycje, obligacje, konta banko- we. To wszystko pomaga nam w gospodarowaniu pieniędzmi oraz powiększeniu kapitału. Nie bójmy się zatem banków i odważmy się oszczędzać! Anna Janczak Ubezpieczenie kojarzy się większości Polakom z dużą kwotą pieniędzy, które bezcelowo płacą ubezpieczycielowi, lecz nie słusznie. Ubezpie-czenie to przede wszy-stkim inwestycja w sa-mego siebie, w swoich bliskich oraz w swój do-robek. Polisy ubezpie-czeniowe są niemal na każdą sytuacje, ubez-pieczają nas od kradzie-ży, wypadku czy zape -wniają przyszłość fina-nsową naszym dzie - ciom. Przy wyborze po-lisy ubezpieczeniowej musimy się przede wszystkim kierować rozwagą, nie wykupuj-my ubezpieczenia sa-mochodu, jeśli go nie posiadamy, pamiętajmy również przy podpisy-waniu umowy, żeby przeczytać ją w całości i zwrócić uwagę na mały druczek pod tekstem. Zawierając polisę ubez-pieczeniową, zwróćmy uwagę na czas trwania umowy oraz na kwotę, którą zobowiążemy się zapłacić. Ubezpieczenie ma na celu ochronę i pokrycie szkód po wy- padku. To również pe- wien sposób oszczę- dzania- zmusza nas do inwestowania pieniędzy. Aneta Drozd Dziś oszczędzasz w SKO, jutro w PKO
Apropos ZAPACHNIAŁO PRLem
SKO, czyli Szkolna Kasa Oszczędności, to system oszczędzania, prowadzony przez PKO Bank Polski, w ramach, którego uczniowie gromadzą swoje pieniądze na specjalnych książecz- kach. Według prawa bank-kowego, SKO to jedyna dopuszczalna forma odkła- dania funduszy w Polsce dla dzieci poniżej 13. roku życia. Idea lokowania pie- niędzy przez najmłodszych została zapoczątkowana już w 1773 roku przez Ko- misję Edukacji Narodowej. Pierwsze kasy oszczędno -ściowe powstały kilka lat po odzyskaniu niepodległo- ści przez Polskę. Najwięk- szą popularność zyskały one jednak po II wojnie światowej. Wtedy, w ciągu zaledwie kilkunastu lat, za- łożono ich ponad 20 tys. szkół polskich. Aktualnie dzięki SKO oszczędza po- nad 150 tys. dzieci w oko- ło 2000 placówkach w ca- łej Polsce. Dla pokolenia naszych rodziców SKO ma bardziej zapach PRLu niż pieniądza. O tym w roz-mowie z p. Alicją Tocicką naszą wychowawczynią. (czytaj s.6.) Pamela Wiatrak Nie tylko zysk się liczy
W PRL- u oszczędzanie w SKO nie dawało wielkich zysków, ale na pewno uczyło, że warto gromadzić środki finansowe. Oczywi-ście wtedy o wiele łatwiej odkładało się pieniądze, bo nie było na co wydawać - sklepy świeciły pustkami. O oszczędzaniu w peerelo- wskich czasach opowiada pani Alicja Tocicka, nasza wychowawczyni, która do- brze pamięta tamte czasy.
SKO - REAKTYWACJA Apropos
Wspomniała Pani kiedyś, że jako dziecko wpłacała pieniądze do SKO… Tak, gdy chodziłam do szkoły podstawowej w latach 70., wpłaca- nie pieniędzy do Szkolnej Kasy Oszczędności było bardzo popu- larne. Działało to bardzo prosto – każdy wychowawca był zobowią- zany do tego, by przyjmować pieniądze od uczniów, wpisywać kwotę do ich mini książeczek oszczędnościowych. Następnie zgro-madzone przez szkołę wpływy co miesiąc były przekazywane do banku. Czy dzieci chętnie wpłacały pieniądze? Bardzo chętnie, ponieważ nauczyciele zachęcali do wpłat , a po- nadto wytworzyła się rywalizacja między uczniami w obrębie jed- nej klasy oraz między poszczególnymi klasami. W perspektywie dla najlepiej oszczędzających, szykowano dyplomy i nagrody rzeczowe. Skoro szkoła wpłacała pieniądze z SKO do banku, to zapewne miała z tego odsetki. Czy uczniowie indywidualnie również otrzymywali pieniądze z procentów? Szkoła może otrzymywała jakieś profity, ale uczniowie na pewno nie. Ogólnie w tamtych czasach było tak, że wszyscy oszczędzali, zaciskali pasa, a i tak nikt nie miał pieniędzy. Szkolne Kasy Osz- czędności były oprocentowane marnie i dawały małe zyski, choć przyświecało im piękne peerelowskie hasło: ,,Dziś oszczędzasz w SKO, jutro w PKO…" Ponadto wpajano dzieciom przekonanie, że oszczędzając w SKO, przyczyniają się do budowy szkół, teatrów, kin, że bogaci się też ich szkoła. Myślę, że takie oszczędzanie w SKO nie miało kompletnie sensu… Z tą opinią się nie zgodzę, patrzysz na SKO nowocześnie przez pryzmat zysków: odsetek, procentów itp. Ważna jest sama idea oszczędzania, przecież w skarbonce –śwince maluchom też nie rosną procenty, a jednak warto do niej wrzucać złotówkę za zło- tówką. Po jakimś czasie dziecko odkrywa wielki urok oszczędza- nia – z tych złotóweczek uzbierała się okrągła sumka i można sobie coś ładnego kupić. A co Pani sądzi o istniejących obecnie Szkolnych Kasach Oszczędności? A w ogóle jeszcze istnieją? Istnieją i mają się całkiem nieźle. Zapraszam do wysłuchanie wielu ciekawostek o SKO na miarę XXI wieku. Rozmawiała Pamela Wiatrak Wysłuchaj nagrania - kliknij w obrazek. SŁOWNICZEK MŁODEGO FINANSISTY (Zaoszczędzony) Czas to (zaoszczędzony) Pieniądz
Zapewne mało jest wśród nas osób, które nigdy nie kupowały przez Internet. Taka forma zakupów jest (już także w Polsce) bardzo popularna, ponieważ pozwala oszczędzić nam czas, pieniądze i wysiłek.
Apropos ZAKUPY ONLINE
Dywidenda- forma docho- du z kapitału uzyskiwana przez posiadaczy akcji przedsiębiorstwa zorgani- zowanego w formie spółki akcyjnej, a także właścicie-li spółki z o.o. jako formę udziału w jej zyskach (związaną z udziałami, a nie akcjami). Giełda - rynek, na którym dochodzi do zawierania transakcji handlowych na zasadzie aukcji, czyli naby- wca to podmiot gotowy zapłacić najwięcej sprze- dającemu. Gospodarka - całokształt działalności w regionie, polegającej na wytwarza-niu dóbr i świadczeniu usług zgodnych z potrze-bami ludności. Inflacja- trwały wzrost ogól- nego poziomu cen w gos-podarce. Kapitał - dobra finansowe służące rozpoczęciu lub kontynuacji działalności gospodarczej. Karta płatnicza - dzięki niej mamy dostęp do naszych środków finansowych oraz możliwość zapłacenia za towary bez konieczności posiadania przy sobie gotówki. Limit kredytowy – określe- nie przez bank maksymal-nej kwoty kredytu. Polisa - dokument prawny stwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia. Poręczyciel - osoba udzie- lająca innej poręczenia w celu zabezpieczenia poży- czki (zobowiązanie spłaty). Karolina Lubowiecka Jeśli nigdy nie kupowałeś przez Internet, należysz zape-wne do niewielkiego grona ta-kich ludzi. Sklepy internetowe w wielu przypadkach zastępu-ją już tradycyjne sklepy. Jest to spowodowane między inny-mi brakiem czasu na wielkie zakupy z supermarketach lub galeriach handlowych. Wielu z nas nie lubi także ciągłego stania w kolejkach, przepy-chania się pomiędzy półkami i walczenia o ostatnią bagietkę. Niektóre "tradycyjne" sklepy mają swoje odpowiedniki w Internecie, co często jest dużo tańszą formą. W pewnym sklepie spodobały mi się kol- czyki z białego złota. Ich cena była na tyle duża, że musia-łam je sobie odpuścić. Jednak po odwiedzeniu internetowego odpowiednika tego sklepu, nadzieja na kolczyki wróciła, ponieważ były tam tańsze o ponad 50% ! To jeden z wielu przypadków takiej różnicy ce-nowej. Biżuteria, odzież, kos-metyki, płyty CD i DVD - wszy-stko to można znaleźć w Inte-rnecie w atrakcyjniejszej cenie niż w tradycyjnych sklepach. Mamy również dostęp do zag-ranicznych produktów, nieo-siągalnych w Polsce. Jednak nie myśl, że sklepy online ma-ją tylko plusy. Jak wszystko, mają ciemne i jasne strony działalności. Na zamówione towary musimy czekać od do-by, do nawet dwóch tygodni (w zależności skąd wysłana była przesyłka), w przypadku odzieży niemożliwa jest przy-miarka, a czasem można nat-rafić na nieuczciwego sprze-dawcę, który nie uwzględnia zwrotów, a wysyła nam uszko-dzony towar. Niekiedy (w przy-padku przelewów) po dokona-nej wpłacie, przesyłka w ogóle nie zostaje do nas wysłana, a późniejszy kontakt ze sprze-dawcą jest niemożliwy. W taki sposób wielu oszustów już się wzbogaciło. Dlatego należy uważać i robić zakupy na sprawdzonych stronach internetowych. Podsumowując, robiąc zakupy przez Internet oszczędzamy czas i siły, ale przede wszys-tkim pieniądze. Oczywiście jeśli wiemy, jak i gdzie kupo-wać. Martyna Kuta Nic co ludzkie, nie jest wolne od trosk
Kredyty biorą wszyscy. Jedni na samochód, drudzy na mieszkanie, trzeci na pralkę i zmywarkę. Jednak inni biorą kolejny kredyt, żeby spłacić ten poprzedni, bo narastające odsetki ich ,,zabijają".
KOMIKS Apropos Apropos KREDYTY I PĘTLE
Czym jest kredyt? Tego chyba pisać nie trzeba. Ale jak go bezproblemowo spłacić? To już trudniejsze pytanie. Średnia krajowa pensja wynosi około trzech tysięcy złotych. Załóżmy, że tyle zarabia każdy z małżonków, w pewnej rodzinie. Mają trójkę dzieci i dwa kredyty do spłacenia. Miesięczna rata jednego z nich wynosi 600 zł. Jest wrzesień, więc wszystkie pociechy rozpoczynają rok szkolny, co oznacza wiele wydatków na przybory,książki i różne wpłaty na rzecz szkoły. Dodatkowo, w klasie jednego dziecka już na początku roku szykuje się wycieczka i zbierają zaliczki. Jak na złość, druga latorośl potrzebuje nowych butów, a trzecia plecaka i kurtki. A przecież pozostają jeszcze codzienne wydatki. Brzmi znajomo? Prawie połowa polskiego społeczeństwa ma takie problemy, nie mówiąc już o takich rodzinach, gdzie są one o wiele większe. W takich sytuacjach, gdzie spore wydatki są niezbędne, raty do spłaty to naprawdę ogromny problem, ponieważ 600 zł. to ,,nie byle pieniądz''. Wtedy ratę odkłada się na później, a odsetki rosną. W kolejnym miesiącu trzeba dokupić jeszcze kilka książek i naprawić samochód. Spłatę kredyty znowu trzeba odłożyć o miesiąc.Odsetki rosną, a kwota do spłaty już wynosi dwa razy więcej, niż na samym początku. Walka z kredytem toczy się kilka (a czasem kilkanaście) lat i kosztuje nas wiele nerwów. Bo mimo że my, jako dzieci, sami kredytów nie spłacamy, to odczuwamy brak środków na własne zachcianki. Chciałoby się powiedzieć "Nie masz na spłatę kredytu? To go nie bierz!',ale niestety często jest to konieczność. W jednej chwili kredyt ratuje nam życie, ale za jakiś czas sam nas powoli ,,zabija". Nie pozostaje nic innego jak pozostać silnym, zacisnąć pasa i udawać że kolosalne odsetki nie robią na nas wrażenia. Kredytobiorco - powodzenia! Martyna Kuta Od skarpety do lokaty
TYLKO NIE DO SKARPETY Apropos
Gdy uzbieramy okrągłą sumkę, warto korzystnie i bezpiecznie ulokować nasze oszczędności. Jesteśmy na co dzień zasypywani reklamami bankowymi i nie tylko. Ogłaszają się firmy ube- zpieczeniowe i różnego rodzaju kredytodawcy. Nim komukolwiek po- wierzymy nasze ciężko uciułane pieniądze, war- to pogłębić swoją wie- dzę o tym, jak ulokować pieniądze. Przede wszy- stkim musimy mieć pe- wność, że inwestując nasze oszczędności lub umieszczając je na ra- chunku oszczędnościo-wym lub na lokacie, zys- kamy, a nie stracimy. Opowiem wam krótko o ryzyku i korzyściach wy- nikających z podejmo- wania finansowych de- cyzji. Marta Palczewska Obejrzyj filmik - kliknij w obrazek. Od nędzy do pieniędzy… CZY WIESZ, ŻE... CYTATY
Apropos OSZCZĘDZANIE - TRUDNA SZTUKA
Państwo Nieoszczędkowie żyli na dobrym poziomie . Mama była sekretarką, a tata mena-dżerem w dużej korporacji . Dzieciom - Asi i Bartkowi- ni- czego nie brakowało . Mieli wszystko, co chcieli: drogie ubrania, gry, elektroniczne ga- dżety a do tego duże kieszon- kowe . Wszyscy byli zadowo- leni . Niestety, w styczniu tata stracił pracę . Pensja mamy starczała na podstawowe wy- datki, jednak dla państwa Nie- oszczędków żyjących do tej pory w luksusie był to szok. Nie potrafili zrezygnować z dotychczasowych wygód. Asia była oburzona, że nie może sobie kupić każdego ubrania, jakie zobaczy, a Bartek nie ra- dził sobie z faktem obniżenia kieszonkowego . Po początko- wym okresie paniki mama po- wiedziała krótko: „Musimy po- godzić się z kryzysem finanso- wym i zacząć oszczędzać”. A tata dodał: „To z pewnością lepsze niż kredyt, którego nie jesteśmy w stanie spłacać”. Akcję oszczędzania zaczął tata – przede wszystkim rzucił palenie, wymienił również wszystkie żarówki na energo- oszczędne . Mama przesiadła się na rower, dzieci robiły so- bie śniadanie do szkoły, zamiast je kupować w sklepi-ku, pogodziły się z propozyc- ją, że słodycze jeść będą na wzór szwedzki – raz w tygod-niu, ale ile zechcą. O marno- waniu jedzenia nie było już mowy, zakupy w supermarke- tach owszem, ale z listą pro-duktów, by uniknąć wrzucania do koszyka wszystkiego, co zanęci opakowaniem. Po dwóch miesiącach pańs-two Nieoszczędkowie nie mieli już deficytu w budżecie domo-wym, następny miesiąc przy-niósł nadwyżkę. Te z początku przerażające zmiany szybko weszły Nieoszczędkom w nawyk . Po pół roku tata znalazł pracę, ale rodzina została przy nowych przyzwyczajeniach, co wyszło im na dobre. Karolina Lubowiecka Najbogatszy człowiek świata pochodzi z Meksy- ku, jest nim Carlos Slim Helu (71 lat). Jego mają- tek szacuje się na 74 mld USD. Główne źródło do- chodu to Telmex, Telcel, América Móvil (telekomu- nikacja). Ostatnio wymie-nia sie także libijskiego dyktatora Muammara Kaddafiego, Po śmierci je- go majątek oszacowano na ponad 200 mld dolarów. Biada człowiekowi bez żony, ale biedniej bez mamony. Chcesz przyjaciela stracić? - pieniędzy mu pożycz. Choć nie masz pieniędzy, nie pokazuj nędzy.
SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ Apropos "W gruncie rzeczy okazuje się, że pilnowanie pieniędzy jest bardziej kłopotliwe niż ich zdobycie" Michel de Montaigne
W świecie finansów – sprawdź swoją wiedzę. 1. Budżet jest to A. dochód państwowy. B. zestawienie dochodów i wydatków. C. deficyt w skarbie państwa. D. zadłużenie. 2. Czym jest podatek Belki? A. Podatek od dochodów kapitałowych. B. Podatek od nieruchomości. C. Podatek od spadków i darowizn. D. Podatek dotyczący zysków z hazardu. 3. Kapitalizacja odsetek jest to A. przelew odsetek na inne konto. B. potrącenie odsetek przez urząd skarbowy. C. zajęcie odsetek przez komornika. D. dopisywanie odsetek do kapitału. 4. Trwały wzrost cen w gospodarce nosi nazwę A. inflacji. B. deficytu. C. marży. D. akcyzy. 5. Dochód to A. podwyżka pensji. B. dodatkowy zysk. C. różnica między wpływami a kosztami. D. różnica między wpływami a podatkiem. 6. Deficytem budżetowym określa się A. zadłużenie. B. nieprzewidziane wydatki firmy. C. brak opodatkowania. D. wydatki przewyższające dochody. 7. Lokata bankowa jest to A. inaczej kredyt. B. zdeponowanie pieniędzy w banku. C. udział w akcjach. D. zwolnienie z opodatkowania. 8. Rada Polityki Pieniężnej jest organem A. NBP. B. Banku Milenium. C. Banku Zachodniego. D. Lukas Banku. 9. Zysk wypłacany właścicielom firmy to A. holding B. depozyt bankowy C. leasing. D. dywidenda. 10. Hipoteka, czyli A. sala w domu maklerskim. B. opłata za wynajęcie domu. C. ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości. D. teka ministerialna. OPRACOWAŁA: Alicja Tocicka Rozwiąż test online: KIESZONKOWE - DO LAMUSA!
Apropos KARTA ZAMIAST GOTÓWKI
Moje zainteresowa- nie posiadaniem karty płatniczej zrodziło się ze zwykłej zazdrości, gdy pewnego dnia, ja- dąc z klasą tramwa- jem, podpatrzyłam, jak mój kolega kupuje bi- let kartą zbliżeniową. -Ale masz fajnie, to twoja karta? -Tak, dostałem na urodzi- ny od rodziców. Mam za- łożone konto w banku i nie dostaję już tradycyjnego kieszonkowego. Rodzice, co miesiąc zamiast dawać mi pieniądze do ręki, przelewają Internetem. Zawsze 8. danego miesiąca mam zastrzyk pieniędzy. Teraz nie muszę się o kieszonkowe upominać, bo pieniądze przelewane są z konta mamy na konto moje automatycznie. -Też bym tak chciała, możesz wsiąść do autobusu czy tramwaju i nie martwisz się, że nie kupiłeś w kiosku biletu, zbliżasz kartę i masz. - Ja najbardziej cieszę się, że mogę łatwo i szybko doładować telefon. Przez Internet loguję się na swoje konto i mogę po wybraniu opcji „doładowania” zasilić swój telefon. Poza tym fajnie jest też kupować przez Internet, czasem wychodzi to o wiele taniej niż w sklepie. -Też założę sobie takie konto. To chyba nietrudne. -Przede wszystkim musisz mieć skończone 13 lat. Akurat urodziny mam za miesiąc. Namów mamę lub tatę, żeby pojechali z Tobą do banku, ich obecność jest konieczna do podpisania umowy. Ty musisz mieć aktualną legitymację szko-lną, a rodzic dowód oso-bisty. Cała procedura trwa może 15 minut. Na kartę płatniczą czeka się około tygodnia. W dwa dni po przysłaniu karty, przysyłają pocztą kod pin. - I to wszystko? - W zasadzie to tak. Ustal z rodzicami wcześniej, jaką kwotę będą ci przelewać i jaki będzie twój limit dzie-nny, czyli ile maksymalnie możesz dziennie wybrać pieniędzy z bankomatu lub zapłacić w sklepie kartą. Ach! I jeszcze coś , dla dziewczyn są takie śmie-szne kolorowe karty płatnicze, można wzór sobie wybrać. Przekonaj rodziców, powiedz im, że za utrzymanie konta i karty nic się nie płaci, nawet przelewy są za darmo. - Jestem pewna, że rodzice dadzą się namówić na nowoczesne kieszonkowe na miarę XXI wieku. Pamela Wiatrak Wysłuchaj nagrania - kliknij w obrazek. Z tabletem lub komórką ekonomiczniej
PLANUJ WYDATKI Apropos
Współczesny użytkownik In- ternetu to coraz rzadziej oso-ba siedząca przed kompute- rem stacjonarnym. Fala tele- fonów komórkowych z wifi, małych i lekkich laptopów oraz coraz bardziej popularnych ta- bletów zalała świat techniki. Nosimy ze sobą sprzęt kom- puterowy niczym podręczny notesik czy kalendarz. Dlatego twórcy miniprogramów chcą sprostać naszym wszystkim oczekiwaniom. Teraz możemy kontrolować swoje wydatki i zarobki za jednym kliknięciem myszką, a raczej wystarczy jedynie kiwnąć palcem. Wiele darmowych programów liczy za nas, ile wydajemy, robi za nas wykresy, pamięta za nas, co pożyczyliśmy i komu i u ko- go sami się zapożyczyliśmy. Dla osób nieprzekonanych do prowadzenia finansowego dzienniczka na przenośnym nośniku, który można łatwo zgubić – dodatkowy atut, otóż programy posiadają opcję za- łożenia wewnętrznego hasła, aby żadna niepowołana osoba nie miała dostępu do naszych zapisków. Wiele z pośród tych programów posiada bardzo ładną i ciekawą szatę graficz- ną, co zachęca do notowania ważnych rzeczy na bieżąco. Programy te po części myślą za nas – wystarczy kliknąć na obrazek autka, a one spytają nas, czy zapłaciliśmy za ubez- pieczenie, za benzynę, za przegląd czy za podróż. Skoro myślą za nas, odciążają nasze szare komórki – czyż nie tego chcemy w dobie XXI wieku? Psychozabawa
Spawdź się, czy potrafisz być oszczędny. W życiu jest wiele sytusacji, które wymagają od nas pewnej dyscypliny finansowej, Odpowiedz sczerze na pyta- nia, a dowiesz się wiele o sobie.
Apropos CZAS NA RELAKS
1) Kiedy wpadną ci dodatkowe pieniądze: a) odkładam je, by w przyszłości kupić coś droższego (10p.) b) różnie to bywa, czasem wydaję od razu jeśli potrzebuję, inaczej odkładam (5p.) c) od razu wydaje kwotę na nagłe zakupy (0p.) 2) Gdy idziesz na zakupy: a) kupuję pod wpływem impulsu wszystko, co mi się spodoba (0p.) b) najpierw zastanawiam się, czy tego potrzebuję lub czy gdzie indziej nie kupię tego taniej (10p.) c) chwilę się zastanawiam i jeśli mam pieniądze, to kupuję (5p.) 3) Czy zwykle dysponujesz pewnymi pieniędzmi na bieżące wydatki? a) zwykle mam przy sobie parę groszy, pozostałych po zakupach (5p.) b) muszę pożyczać od rodziny i znajomych na przyjemności (0p.) c) zawsze mam zaoszczędzone pieniądze na „czarną godzinę” (10p.) 4) Pożyczasz pieniądze: a) nigdy (10p.) b) bardzo często (0p.) c) czasem mi się zdarza (5p.) 5) Gdy zepsuje ci się sprzęt: a) próbuję go naprawić na różne sposoby (10p.) b) wymieniam od razu na nowszy (0p.) c) czasami trudno mi się z nim rozstać, może się jeszcze przyda (5p.) 6) Gdy kupuję innym prezenty staram się, aby były: a) przydatne (10p.) b) mają sprawić po prostu przyjemność, cena nieważna (0p.) c) takie, jakie sam chciałbym dostać (5p.) 0-19 pkt. Wydawanie pieniędzy sprawia ci przyjem- ność. Lubisz zaszaleć i zrobić sobie lub innym przyjemność. Czasami jednak od- czuwasz dotkliwy brak funduszy, gdy nie stać cię na wymarzony przedmiot. Cie- szysz się chwilą i nie martwisz się, co bę- dzie potem. Może jednak warto zmienić przyzwyczajenia? Oszczędzanie zdecydo- wanie nie jest twoją mocną stroną, powi- nieneś nad tym popracować. : ) 20-39 pkt. Potrafisz być oszczędny w zależności od sytuacji. Czasem wydajesz pod wpływem chwili, jednak zawsze masz przy sobie pa- rę gorszy na nagłe potrzeby. Jesteś w sta- nie zaoszczędzić na wymarzoną rzecz, choć wymaga to pewnego wysiłku. Dobrze Ci idzie, ale może warto pomyśleć o długo- terminowym oszczędzaniu? 40-60 pkt. Naprawdę potrafisz oszczędzać, planujesz wydatki, liczysz pieniądze, nie wydajesz ich bez zastanowienia, zaspakajając każdy swój kaprys. Cenisz bezpieczeństwo i kom- fort, jakie daje Ci zaoszczędzona suma. Umiesz cierpliwie zbierać na wymarzony cel, odmawiając sobie drobnych przyjem-ności. Gratulacje. :) Anna Janczak Wszystko o kartach kredytowych Zdrowy plan oszczędnościowy Jak zaplanować osobiste finanse ?
KARTA KREDYTOWA BEZ TAJEMNIC Apropos
Czym karta płatnicza różni się od karty kredytowej? Dlaczego ludzie obawiają się kart kredytowych? Czy niezamożny człowiek, np. student klepiący biedę mo- że stać się posiadaczem takiej karty i właściwie po co nam ona skoro dzięki karcie płatniczej możemy bezgotówkowo robić za- kupy? Na te i inne pytania odpowiada doradca finan- fsowy - pracownik jednego z banków. Rozmawia Marta Palczewska W każdej firmie, na począt- ku roku, jest przygotowy- wany budżet na wydatki w nadchodzącym roku. Tak samo działa kasa rządu. W domach również można ro- bić plany finansowe. Na pewno planowanie wydat- ków z rocznym wyprzedze- niem jest trudne, ale plany na najbliższy miesiąc bar- dzo ułatwiają zarządzanie rodzinnymi środkami. W planie finansowym trze-ba uwzględnić nasze do- chody i obowiązkowe wy- datki. Musimy porównać sumy, aby ocenić czy ma- my nadwyżkę, aby odłożyć i ulokować np. w funduszu inwestycyjnym. Pamiętaj-my, że jeśli jesteśmy szczęściarzami, którzy żyją z nadwyżką, musimy uwa- żać, aby dzień później nie musieć ,,zaciskać pasa'' do kolejnej wypłaty. Jednak często spotykamy się z sy- tuacją, kiedy wydatki są większe od dochodów. Wtedy jest to deficyt. Mu- simy jeszcze raz przejrzeć nasz plan i zastanowić się, czy można coś wykreślić. Przez ten miesiąc musimy żyć skromniej i na pewno nie pozwalać sobie na dzień 'odpustu' i pobiec do sklepu po kolejną parę bu- tów. Przez chwilę będzie-my szczęśliwi z nowego zakupu, ale za moment do- padnie nas szara rzeczywi-stość i sterta rachunków do zapłaty. Martyna Kuta Teoretycznie jest to proste, je- dnak większość z nas ulega promocjom, wyprzedażom i zamiast zaoszczędzić, wyda- jemy wszystko. Jeśli mówimy o planowaniu wydatków, to warto wziąć pod uwagę nie ty- lko rachunki i przyjemności, trzeba również odłożyć na tak zwaną czarna godzinę, bo za- wsze dobrze mieć rezerwę fi- nansową w nagłym wypadku. Jak zagospodarować nasz bu- dżet? Najpierw trzeba wyli- czyć przychody (kieszonkowe, okolicznościowe kwoty od rodziny, zapłatę za pracę, np. na promocjach lub za rozno- szenie ulotek). potem robimy listę wydatków: kino, zakupy, słodycze itd. Jeśli wydatki przewyższą wpływy, to będzie deficyt. Tak gospodarujmy fi- nansami, by utrzymywać bud- żet zrównoważony lub zyskać nadwyżkę. Powodzenia z liczenia! Aneta Drozd
Apropos BANKOMAT - PUŁAPKA W dzisiejszych czasach każdy, kto jest posiada- czem karty płatniczej, w celu wypłaceniu gotówki korzysta z bankomatu. Jest to urządzenie wypo-sażona w czytnik, który umożliwia wypłacenie pie- niędzy w gotówce przy użyciu karty płatniczej. Sieć bankomatów w całej Polsce jest bardzo duża, co umożliwia całodobowy dostęp do gotówki. Banko- mat to przede wszystkim urządzenie służące do wy- płacania pieniędzy, ale nie tylko są też dostępne inne funkcje, jak np. wydruk hi- storii rachunków czy zmia- na numeru PIN . Niestety, korzystanie z ba- nkomatu wiąże się z pew- nym ryzykiem. Przestępcy wymyślają coraz to nowe sposoby okradania kont. Największym zagrożeniem jak dotąd jest skimming – przestępstwo dokonywane za pomocą skanera i ka- mery. Skaner jest umiesz- czany tam, gdzie wkłada- my kartę, sczytuje on pa- sek magnetyczny karty i zapisuje go w swojej pa- mięci. Z kolei kamera służy do poznawania kodu PIN, który rejestruje podczas wpisywania przez użytko- wnika . Właśnie dlatego ważne jest, żeby użytko- wnicy mieli świadomość czyhających pułapek i nie korzystali z urządzeń, któ-re wydają im się podejrza-ne . Karolina Lubowiecka Świnka - skarbonka to dla każdego z nas symbol oszczę- dzania. Tak naprawdę to jest ona naszą pierwszą i najmil- szą we wspomnieniach z dzieciństwa formą oszczędzania Teraz skarbonki mają ukryte zamknięcie, ale dawniej bez młotka nie było mowy o wyjęciu pieniędzy. :) STOPKA REDAKCYJNA: Redaktor naczelny - Martyna Kuta, nauczyciel - opiekun Alicja Tocicka, grafik Marta Kumaszka, fotografie Aneta Drozd, Martyna Kuta, pozostali dziennikarze: Karolina Lubowiecka, Anna Janczak, Aneta Drozd, Marta Palczewska, Pamela Wiatrak. Dane adresowe: Gimnazjum nr 18 we Wrocławiu kod pocz. 54-207 ttel./fax: 071 351-50-98 gim18-wroclaw@o2.pl sekretariat@gim18.wroclaw.pl
GAZETKA POŚWIĘCONA TEMATYCE FINANSÓW I IDEI OSZCZĘDZANIA
W NUMERZE Apropos SPIS TREŚCI Odsetki, ale bez skarpetki s. 4. Jakie są rodzaje lo- kowania pieniędzy, czyli pomówmy o ak-cjach, lokatach, obli-gacjach... Dziś oszczędzasz w SKO, jutro w PKO O SKO w wydaniu PRL -owskim oraz obecnie po wielu ko- rzystnych zmianach Zaoszczędzony) Czas to (zaoszczę- dzony) Pieniądz s.8 i 9 Pouczajacy, jedno-cześnie zabawny komiks o skutkach zaciągania kredytów bez pokrycia. Od skarpety do lo- katy s.9 O blaskach i cieniach różnych form oszczę- dzania opowiada Marta Palczewska, nasza szkolna repor- terka. Od nędzy do pie- niędzy... s.11 Opowiadanie o ro- dzince Nieoszczęd-ków, która musiała zmienić swoje złe przyzwyczajenia... W świecie finan- sów – sprawdź swoją wiedzę s. 12 Przekonaj się, czy znasz podstawowe pojęcia związane z tematem finansów. Test jest dostępny online, więc od razu sprawdzisz, jak poru- szasz się w zawiłym świecie finansów. Kieszonkowe do lamusa s. 13 O karcie płatniczej i jej rozlicznych zale- tach. Jak założyć ko- nto i dlaczego warto? Wysłuchaj nagrania!
Z tabletem lub komór- ką ekonomiczniej s.14 W internecie jest wie- le bezpłatnych prog- ramów, które na co dzień ułatwiają kon- trolowanie swojego domowego budżetu. Warto o tym wiedzieć. Któż nie lubi dowie- dzieć się czegoś o so- bie w oparciu o zaba- wną psychozabawę. Zapraszamy na s. 16 - odpowiedz na kilka pytań i przekonaj się, czy jesteś oszczędny. O plusach i minusach posiadania karty kre- dytowej, czy jest ona tym samym, co karta płatnicza? Obejrzyj filmik, w którym dora- dca finansowy odpo- wiada na wiele pytań związanych z posia-daniem karty kredyto- wej s. 17. OSZCZĘDZAJMY, BY SPAĆ SPOKOJNIE Dekalog oszczędnisia
Życie płata figle. To, że człowiekowi wiedzie się i ma pieniądze na wszystko, nie musi trwać wiecznie. Trzeba oszczędzać na wypadek sytuacji kryzysowej, może być to utrata pracy, choroba, przymusowy urlop czy plajta firmy.
Apropos WARTO OSZCZĘDZAĆ
Warto nauczyć się oszczędzania, ponieważ żyjemy w świecie, który wabi nas milionem różnych atrakcji. Patrzymy na sąsiadów, bliskich i myślimy sobie: „Tym to dobrze, mają kasy jak lodu”. Albo odwrotnie – inni patrzą na nas i nam zazdroszczą samochodu, nowej willi, wczasów na Madagaskarze. Jak zdobyć fortunę? Oszczędzanie i dobre inwestowanie to do-chodzenie do bogactwa malutkimi kroczkami. Do te-go trzeba mieć wiedzę o finansach, cierpliwość i roz-sądek. Ta gazetka jest właśnie takim mini kursem dotyczącym finansów. Ktoś powie: ,,Oszczędzanie to nieustanne odmawianie sobie przyjemności, to pasmo ciągłych wyrzeczeń". Na początku owszem, jest to trudne i wymaga dyscypliny, ale później można spać spokojnie, podczas gdy innym komornik siedzi na karku, bo żyli ponad stan , a kolejny kredyt pociągnął ich na dno. A zatem nauczmy się oszczędzać i dobrze inwestować nasze pieniądze. Marta Kumaszka 1.Kochaj swoje kieszonko- we jak siebie samego! 2. Pamiętaj! „Świnka” nie jest najszczęśliwszą loka- tą oszczędności. 3.Nie trzymaj pieniędzy w skarpecie, zwłaszcza jeśli jest dziurawa. 4.Bądź systematyczny! Twoje biodra będą Ci wdzięczne, jeśli od czasu do czasu zrezygnujesz z batonika. 5.Nie kupuj używek- te pie- niądze możesz korzystnie zainwestować. 6.Zadłużenie na karcie kredytowej kiedyś trzeba będzie spłacić ! 7. Złodziej chętniej ukrad- nie gotówkę niż twoją kartę 8.Wybieraj konto bez opłat za prowadzenie i przelewy. 9. Pamiętaj, każda promo- cja odchudzi twój portfel ponad miarę. 10.Rozsądnie korzystaj z wyprzedaży – zwłaszcza jeśli jesteś kobietą! Aneta Drozd Odsetki – ale bez skarpetki! Polisa ubezpieczeniowa - trochę odwagi i rozwagi
POLISA - ŻYJ BEZ OBAW Apropos
Oszczędzanie z całą pewno-ścią jest przydatne! Zawsze czujemy się pewniej, wiedząc, że mamy jakieś dodatkowe pieniądze, które w razie nagłej potrzeby możemy przezna- czyć na wybrany cel. Zbierać można na coś, np. wymarzone wakacje, płytę, lub po prostu odkładać je na tzw. „czarną godzinę”, powiększając swój kapitał. Obecnie mało kto cho- wa pieniądze do skarpety lub tapczanu, istnieje bowiem wie- le różnych form oszczędzania, z których płyną namacalne ko- rzyści. Najlepiej jest lokować oszczędności, korzystając z rozmaitych form, gdyż jest to bezpieczniejsze. A co mamy do wyboru? Książeczka oszczędnościowa Jest najprostszą formą osz-czędzania, polega na wpła-caniu oszczędności, kiedy się chce. Zawsze mamy dostęp do swoich pieniędzy, możemy je dowolnie wypłacać, a pro-wadzenie konta jest bezpła-tne. Raz w roku bank dopisuje odsetki do salda konta. Akcje To papiery wartościowe dają- ce udział w części kapitału da- nej spółki akcyjnej. Akcjona -riusze zyskują części docho- dów w zależności od tego, ile mają udziałów oraz jaki mają wpływ na decyzje dotyczące danej firmy. Lokata Polega na wpłaceniu pewnej sumy w depozyt do banku na określony czas, a w zamian dostajemy wynagrodzenie w postaci odsetek. Są różne ro-dzaje lokat i różne korzyści. Do wyboru są jeszcze inwes-tycje, obligacje, konta banko- we. To wszystko pomaga nam w gospodarowaniu pieniędzmi oraz powiększeniu kapitału. Nie bójmy się zatem banków i odważmy się oszczędzać! Anna Janczak Ubezpieczenie kojarzy się większości Polakom z dużą kwotą pieniędzy, które bezcelowo płacą ubezpieczycielowi, lecz nie słusznie. Ubezpie-czenie to przede wszy-stkim inwestycja w sa-mego siebie, w swoich bliskich oraz w swój do-robek. Polisy ubezpie-czeniowe są niemal na każdą sytuacje, ubez-pieczają nas od kradzie-ży, wypadku czy zape -wniają przyszłość fina-nsową naszym dzie - ciom. Przy wyborze po-lisy ubezpieczeniowej musimy się przede wszystkim kierować rozwagą, nie wykupuj-my ubezpieczenia sa-mochodu, jeśli go nie posiadamy, pamiętajmy również przy podpisy-waniu umowy, żeby przeczytać ją w całości i zwrócić uwagę na mały druczek pod tekstem. Zawierając polisę ubez-pieczeniową, zwróćmy uwagę na czas trwania umowy oraz na kwotę, którą zobowiążemy się zapłacić. Ubezpieczenie ma na celu ochronę i pokrycie szkód po wy- padku. To również pe- wien sposób oszczę- dzania- zmusza nas do inwestowania pieniędzy. Aneta Drozd Dziś oszczędzasz w SKO, jutro w PKO
Apropos ZAPACHNIAŁO PRLem
SKO, czyli Szkolna Kasa Oszczędności, to system oszczędzania, prowadzony przez PKO Bank Polski, w ramach, którego uczniowie gromadzą swoje pieniądze na specjalnych książecz- kach. Według prawa bank-kowego, SKO to jedyna dopuszczalna forma odkła- dania funduszy w Polsce dla dzieci poniżej 13. roku życia. Idea lokowania pie- niędzy przez najmłodszych została zapoczątkowana już w 1773 roku przez Ko- misję Edukacji Narodowej. Pierwsze kasy oszczędno -ściowe powstały kilka lat po odzyskaniu niepodległo- ści przez Polskę. Najwięk- szą popularność zyskały one jednak po II wojnie światowej. Wtedy, w ciągu zaledwie kilkunastu lat, za- łożono ich ponad 20 tys. szkół polskich. Aktualnie dzięki SKO oszczędza po- nad 150 tys. dzieci w oko- ło 2000 placówkach w ca- łej Polsce. Dla pokolenia naszych rodziców SKO ma bardziej zapach PRLu niż pieniądza. O tym w roz-mowie z p. Alicją Tocicką naszą wychowawczynią. (czytaj s.6.) Pamela Wiatrak Nie tylko zysk się liczy
W PRL- u oszczędzanie w SKO nie dawało wielkich zysków, ale na pewno uczyło, że warto gromadzić środki finansowe. Oczywi-ście wtedy o wiele łatwiej odkładało się pieniądze, bo nie było na co wydawać - sklepy świeciły pustkami. O oszczędzaniu w peerelo- wskich czasach opowiada pani Alicja Tocicka, nasza wychowawczyni, która do- brze pamięta tamte czasy.
SKO - REAKTYWACJA Apropos
Wspomniała Pani kiedyś, że jako dziecko wpłacała pieniądze do SKO… Tak, gdy chodziłam do szkoły podstawowej w latach 70., wpłaca- nie pieniędzy do Szkolnej Kasy Oszczędności było bardzo popu- larne. Działało to bardzo prosto – każdy wychowawca był zobowią- zany do tego, by przyjmować pieniądze od uczniów, wpisywać kwotę do ich mini książeczek oszczędnościowych. Następnie zgro-madzone przez szkołę wpływy co miesiąc były przekazywane do banku. Czy dzieci chętnie wpłacały pieniądze? Bardzo chętnie, ponieważ nauczyciele zachęcali do wpłat , a po- nadto wytworzyła się rywalizacja między uczniami w obrębie jed- nej klasy oraz między poszczególnymi klasami. W perspektywie dla najlepiej oszczędzających, szykowano dyplomy i nagrody rzeczowe. Skoro szkoła wpłacała pieniądze z SKO do banku, to zapewne miała z tego odsetki. Czy uczniowie indywidualnie również otrzymywali pieniądze z procentów? Szkoła może otrzymywała jakieś profity, ale uczniowie na pewno nie. Ogólnie w tamtych czasach było tak, że wszyscy oszczędzali, zaciskali pasa, a i tak nikt nie miał pieniędzy. Szkolne Kasy Osz- czędności były oprocentowane marnie i dawały małe zyski, choć przyświecało im piękne peerelowskie hasło: ,,Dziś oszczędzasz w SKO, jutro w PKO…" Ponadto wpajano dzieciom przekonanie, że oszczędzając w SKO, przyczyniają się do budowy szkół, teatrów, kin, że bogaci się też ich szkoła. Myślę, że takie oszczędzanie w SKO nie miało kompletnie sensu… Z tą opinią się nie zgodzę, patrzysz na SKO nowocześnie przez pryzmat zysków: odsetek, procentów itp. Ważna jest sama idea oszczędzania, przecież w skarbonce –śwince maluchom też nie rosną procenty, a jednak warto do niej wrzucać złotówkę za zło- tówką. Po jakimś czasie dziecko odkrywa wielki urok oszczędza- nia – z tych złotóweczek uzbierała się okrągła sumka i można sobie coś ładnego kupić. A co Pani sądzi o istniejących obecnie Szkolnych Kasach Oszczędności? A w ogóle jeszcze istnieją? Istnieją i mają się całkiem nieźle. Zapraszam do wysłuchanie wielu ciekawostek o SKO na miarę XXI wieku. Rozmawiała Pamela Wiatrak Wysłuchaj nagrania - kliknij w obrazek. SŁOWNICZEK MŁODEGO FINANSISTY (Zaoszczędzony) Czas to (zaoszczędzony) Pieniądz
Zapewne mało jest wśród nas osób, które nigdy nie kupowały przez Internet. Taka forma zakupów jest (już także w Polsce) bardzo popularna, ponieważ pozwala oszczędzić nam czas, pieniądze i wysiłek.
Apropos ZAKUPY ONLINE
Dywidenda- forma docho- du z kapitału uzyskiwana przez posiadaczy akcji przedsiębiorstwa zorgani- zowanego w formie spółki akcyjnej, a także właścicie-li spółki z o.o. jako formę udziału w jej zyskach (związaną z udziałami, a nie akcjami). Giełda - rynek, na którym dochodzi do zawierania transakcji handlowych na zasadzie aukcji, czyli naby- wca to podmiot gotowy zapłacić najwięcej sprze- dającemu. Gospodarka - całokształt działalności w regionie, polegającej na wytwarza-niu dóbr i świadczeniu usług zgodnych z potrze-bami ludności. Inflacja- trwały wzrost ogól- nego poziomu cen w gos-podarce. Kapitał - dobra finansowe służące rozpoczęciu lub kontynuacji działalności gospodarczej. Karta płatnicza - dzięki niej mamy dostęp do naszych środków finansowych oraz możliwość zapłacenia za towary bez konieczności posiadania przy sobie gotówki. Limit kredytowy – określe- nie przez bank maksymal-nej kwoty kredytu. Polisa - dokument prawny stwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia. Poręczyciel - osoba udzie- lająca innej poręczenia w celu zabezpieczenia poży- czki (zobowiązanie spłaty). Karolina Lubowiecka Jeśli nigdy nie kupowałeś przez Internet, należysz zape-wne do niewielkiego grona ta-kich ludzi. Sklepy internetowe w wielu przypadkach zastępu-ją już tradycyjne sklepy. Jest to spowodowane między inny-mi brakiem czasu na wielkie zakupy z supermarketach lub galeriach handlowych. Wielu z nas nie lubi także ciągłego stania w kolejkach, przepy-chania się pomiędzy półkami i walczenia o ostatnią bagietkę. Niektóre "tradycyjne" sklepy mają swoje odpowiedniki w Internecie, co często jest dużo tańszą formą. W pewnym sklepie spodobały mi się kol- czyki z białego złota. Ich cena była na tyle duża, że musia-łam je sobie odpuścić. Jednak po odwiedzeniu internetowego odpowiednika tego sklepu, nadzieja na kolczyki wróciła, ponieważ były tam tańsze o ponad 50% ! To jeden z wielu przypadków takiej różnicy ce-nowej. Biżuteria, odzież, kos-metyki, płyty CD i DVD - wszy-stko to można znaleźć w Inte-rnecie w atrakcyjniejszej cenie niż w tradycyjnych sklepach. Mamy również dostęp do zag-ranicznych produktów, nieo-siągalnych w Polsce. Jednak nie myśl, że sklepy online ma-ją tylko plusy. Jak wszystko, mają ciemne i jasne strony działalności. Na zamówione towary musimy czekać od do-by, do nawet dwóch tygodni (w zależności skąd wysłana była przesyłka), w przypadku odzieży niemożliwa jest przy-miarka, a czasem można nat-rafić na nieuczciwego sprze-dawcę, który nie uwzględnia zwrotów, a wysyła nam uszko-dzony towar. Niekiedy (w przy-padku przelewów) po dokona-nej wpłacie, przesyłka w ogóle nie zostaje do nas wysłana, a późniejszy kontakt ze sprze-dawcą jest niemożliwy. W taki sposób wielu oszustów już się wzbogaciło. Dlatego należy uważać i robić zakupy na sprawdzonych stronach internetowych. Podsumowując, robiąc zakupy przez Internet oszczędzamy czas i siły, ale przede wszys-tkim pieniądze. Oczywiście jeśli wiemy, jak i gdzie kupo-wać. Martyna Kuta Nic co ludzkie, nie jest wolne od trosk
Kredyty biorą wszyscy. Jedni na samochód, drudzy na mieszkanie, trzeci na pralkę i zmywarkę. Jednak inni biorą kolejny kredyt, żeby spłacić ten poprzedni, bo narastające odsetki ich ,,zabijają".
KOMIKS Apropos Apropos KREDYTY I PĘTLE
Czym jest kredyt? Tego chyba pisać nie trzeba. Ale jak go bezproblemowo spłacić? To już trudniejsze pytanie. Średnia krajowa pensja wynosi około trzech tysięcy złotych. Załóżmy, że tyle zarabia każdy z małżonków, w pewnej rodzinie. Mają trójkę dzieci i dwa kredyty do spłacenia. Miesięczna rata jednego z nich wynosi 600 zł. Jest wrzesień, więc wszystkie pociechy rozpoczynają rok szkolny, co oznacza wiele wydatków na przybory,książki i różne wpłaty na rzecz szkoły. Dodatkowo, w klasie jednego dziecka już na początku roku szykuje się wycieczka i zbierają zaliczki. Jak na złość, druga latorośl potrzebuje nowych butów, a trzecia plecaka i kurtki. A przecież pozostają jeszcze codzienne wydatki. Brzmi znajomo? Prawie połowa polskiego społeczeństwa ma takie problemy, nie mówiąc już o takich rodzinach, gdzie są one o wiele większe. W takich sytuacjach, gdzie spore wydatki są niezbędne, raty do spłaty to naprawdę ogromny problem, ponieważ 600 zł. to ,,nie byle pieniądz''. Wtedy ratę odkłada się na później, a odsetki rosną. W kolejnym miesiącu trzeba dokupić jeszcze kilka książek i naprawić samochód. Spłatę kredyty znowu trzeba odłożyć o miesiąc.Odsetki rosną, a kwota do spłaty już wynosi dwa razy więcej, niż na samym początku. Walka z kredytem toczy się kilka (a czasem kilkanaście) lat i kosztuje nas wiele nerwów. Bo mimo że my, jako dzieci, sami kredytów nie spłacamy, to odczuwamy brak środków na własne zachcianki. Chciałoby się powiedzieć "Nie masz na spłatę kredytu? To go nie bierz!',ale niestety często jest to konieczność. W jednej chwili kredyt ratuje nam życie, ale za jakiś czas sam nas powoli ,,zabija". Nie pozostaje nic innego jak pozostać silnym, zacisnąć pasa i udawać że kolosalne odsetki nie robią na nas wrażenia. Kredytobiorco - powodzenia! Martyna Kuta Od skarpety do lokaty
TYLKO NIE DO SKARPETY Apropos
Gdy uzbieramy okrągłą sumkę, warto korzystnie i bezpiecznie ulokować nasze oszczędności. Jesteśmy na co dzień zasypywani reklamami bankowymi i nie tylko. Ogłaszają się firmy ube- zpieczeniowe i różnego rodzaju kredytodawcy. Nim komukolwiek po- wierzymy nasze ciężko uciułane pieniądze, war- to pogłębić swoją wie- dzę o tym, jak ulokować pieniądze. Przede wszy- stkim musimy mieć pe- wność, że inwestując nasze oszczędności lub umieszczając je na ra- chunku oszczędnościo-wym lub na lokacie, zys- kamy, a nie stracimy. Opowiem wam krótko o ryzyku i korzyściach wy- nikających z podejmo- wania finansowych de- cyzji. Marta Palczewska Obejrzyj filmik - kliknij w obrazek. Od nędzy do pieniędzy… CZY WIESZ, ŻE... CYTATY
Apropos OSZCZĘDZANIE - TRUDNA SZTUKA
Państwo Nieoszczędkowie żyli na dobrym poziomie . Mama była sekretarką, a tata mena-dżerem w dużej korporacji . Dzieciom - Asi i Bartkowi- ni- czego nie brakowało . Mieli wszystko, co chcieli: drogie ubrania, gry, elektroniczne ga- dżety a do tego duże kieszon- kowe . Wszyscy byli zadowo- leni . Niestety, w styczniu tata stracił pracę . Pensja mamy starczała na podstawowe wy- datki, jednak dla państwa Nie- oszczędków żyjących do tej pory w luksusie był to szok. Nie potrafili zrezygnować z dotychczasowych wygód. Asia była oburzona, że nie może sobie kupić każdego ubrania, jakie zobaczy, a Bartek nie ra- dził sobie z faktem obniżenia kieszonkowego . Po początko- wym okresie paniki mama po- wiedziała krótko: „Musimy po- godzić się z kryzysem finanso- wym i zacząć oszczędzać”. A tata dodał: „To z pewnością lepsze niż kredyt, którego nie jesteśmy w stanie spłacać”. Akcję oszczędzania zaczął tata – przede wszystkim rzucił palenie, wymienił również wszystkie żarówki na energo- oszczędne . Mama przesiadła się na rower, dzieci robiły so- bie śniadanie do szkoły, zamiast je kupować w sklepi-ku, pogodziły się z propozyc- ją, że słodycze jeść będą na wzór szwedzki – raz w tygod-niu, ale ile zechcą. O marno- waniu jedzenia nie było już mowy, zakupy w supermarke- tach owszem, ale z listą pro-duktów, by uniknąć wrzucania do koszyka wszystkiego, co zanęci opakowaniem. Po dwóch miesiącach pańs-two Nieoszczędkowie nie mieli już deficytu w budżecie domo-wym, następny miesiąc przy-niósł nadwyżkę. Te z początku przerażające zmiany szybko weszły Nieoszczędkom w nawyk . Po pół roku tata znalazł pracę, ale rodzina została przy nowych przyzwyczajeniach, co wyszło im na dobre. Karolina Lubowiecka Najbogatszy człowiek świata pochodzi z Meksy- ku, jest nim Carlos Slim Helu (71 lat). Jego mają- tek szacuje się na 74 mld USD. Główne źródło do- chodu to Telmex, Telcel, América Móvil (telekomu- nikacja). Ostatnio wymie-nia sie także libijskiego dyktatora Muammara Kaddafiego, Po śmierci je- go majątek oszacowano na ponad 200 mld dolarów. Biada człowiekowi bez żony, ale biedniej bez mamony. Chcesz przyjaciela stracić? - pieniędzy mu pożycz. Choć nie masz pieniędzy, nie pokazuj nędzy.
SPRAWDŹ SWOJĄ WIEDZĘ Apropos "W gruncie rzeczy okazuje się, że pilnowanie pieniędzy jest bardziej kłopotliwe niż ich zdobycie" Michel de Montaigne
W świecie finansów – sprawdź swoją wiedzę. 1. Budżet jest to A. dochód państwowy. B. zestawienie dochodów i wydatków. C. deficyt w skarbie państwa. D. zadłużenie. 2. Czym jest podatek Belki? A. Podatek od dochodów kapitałowych. B. Podatek od nieruchomości. C. Podatek od spadków i darowizn. D. Podatek dotyczący zysków z hazardu. 3. Kapitalizacja odsetek jest to A. przelew odsetek na inne konto. B. potrącenie odsetek przez urząd skarbowy. C. zajęcie odsetek przez komornika. D. dopisywanie odsetek do kapitału. 4. Trwały wzrost cen w gospodarce nosi nazwę A. inflacji. B. deficytu. C. marży. D. akcyzy. 5. Dochód to A. podwyżka pensji. B. dodatkowy zysk. C. różnica między wpływami a kosztami. D. różnica między wpływami a podatkiem. 6. Deficytem budżetowym określa się A. zadłużenie. B. nieprzewidziane wydatki firmy. C. brak opodatkowania. D. wydatki przewyższające dochody. 7. Lokata bankowa jest to A. inaczej kredyt. B. zdeponowanie pieniędzy w banku. C. udział w akcjach. D. zwolnienie z opodatkowania. 8. Rada Polityki Pieniężnej jest organem A. NBP. B. Banku Milenium. C. Banku Zachodniego. D. Lukas Banku. 9. Zysk wypłacany właścicielom firmy to A. holding B. depozyt bankowy C. leasing. D. dywidenda. 10. Hipoteka, czyli A. sala w domu maklerskim. B. opłata za wynajęcie domu. C. ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości. D. teka ministerialna. OPRACOWAŁA: Alicja Tocicka Rozwiąż test online: KIESZONKOWE - DO LAMUSA!
Apropos KARTA ZAMIAST GOTÓWKI
Moje zainteresowa- nie posiadaniem karty płatniczej zrodziło się ze zwykłej zazdrości, gdy pewnego dnia, ja- dąc z klasą tramwa- jem, podpatrzyłam, jak mój kolega kupuje bi- let kartą zbliżeniową. -Ale masz fajnie, to twoja karta? -Tak, dostałem na urodzi- ny od rodziców. Mam za- łożone konto w banku i nie dostaję już tradycyjnego kieszonkowego. Rodzice, co miesiąc zamiast dawać mi pieniądze do ręki, przelewają Internetem. Zawsze 8. danego miesiąca mam zastrzyk pieniędzy. Teraz nie muszę się o kieszonkowe upominać, bo pieniądze przelewane są z konta mamy na konto moje automatycznie. -Też bym tak chciała, możesz wsiąść do autobusu czy tramwaju i nie martwisz się, że nie kupiłeś w kiosku biletu, zbliżasz kartę i masz. - Ja najbardziej cieszę się, że mogę łatwo i szybko doładować telefon. Przez Internet loguję się na swoje konto i mogę po wybraniu opcji „doładowania” zasilić swój telefon. Poza tym fajnie jest też kupować przez Internet, czasem wychodzi to o wiele taniej niż w sklepie. -Też założę sobie takie konto. To chyba nietrudne. -Przede wszystkim musisz mieć skończone 13 lat. Akurat urodziny mam za miesiąc. Namów mamę lub tatę, żeby pojechali z Tobą do banku, ich obecność jest konieczna do podpisania umowy. Ty musisz mieć aktualną legitymację szko-lną, a rodzic dowód oso-bisty. Cała procedura trwa może 15 minut. Na kartę płatniczą czeka się około tygodnia. W dwa dni po przysłaniu karty, przysyłają pocztą kod pin. - I to wszystko? - W zasadzie to tak. Ustal z rodzicami wcześniej, jaką kwotę będą ci przelewać i jaki będzie twój limit dzie-nny, czyli ile maksymalnie możesz dziennie wybrać pieniędzy z bankomatu lub zapłacić w sklepie kartą. Ach! I jeszcze coś , dla dziewczyn są takie śmie-szne kolorowe karty płatnicze, można wzór sobie wybrać. Przekonaj rodziców, powiedz im, że za utrzymanie konta i karty nic się nie płaci, nawet przelewy są za darmo. - Jestem pewna, że rodzice dadzą się namówić na nowoczesne kieszonkowe na miarę XXI wieku. Pamela Wiatrak Wysłuchaj nagrania - kliknij w obrazek. Z tabletem lub komórką ekonomiczniej
PLANUJ WYDATKI Apropos
Współczesny użytkownik In- ternetu to coraz rzadziej oso-ba siedząca przed kompute- rem stacjonarnym. Fala tele- fonów komórkowych z wifi, małych i lekkich laptopów oraz coraz bardziej popularnych ta- bletów zalała świat techniki. Nosimy ze sobą sprzęt kom- puterowy niczym podręczny notesik czy kalendarz. Dlatego twórcy miniprogramów chcą sprostać naszym wszystkim oczekiwaniom. Teraz możemy kontrolować swoje wydatki i zarobki za jednym kliknięciem myszką, a raczej wystarczy jedynie kiwnąć palcem. Wiele darmowych programów liczy za nas, ile wydajemy, robi za nas wykresy, pamięta za nas, co pożyczyliśmy i komu i u ko- go sami się zapożyczyliśmy. Dla osób nieprzekonanych do prowadzenia finansowego dzienniczka na przenośnym nośniku, który można łatwo zgubić – dodatkowy atut, otóż programy posiadają opcję za- łożenia wewnętrznego hasła, aby żadna niepowołana osoba nie miała dostępu do naszych zapisków. Wiele z pośród tych programów posiada bardzo ładną i ciekawą szatę graficz- ną, co zachęca do notowania ważnych rzeczy na bieżąco. Programy te po części myślą za nas – wystarczy kliknąć na obrazek autka, a one spytają nas, czy zapłaciliśmy za ubez- pieczenie, za benzynę, za przegląd czy za podróż. Skoro myślą za nas, odciążają nasze szare komórki – czyż nie tego chcemy w dobie XXI wieku? Psychozabawa
Spawdź się, czy potrafisz być oszczędny. W życiu jest wiele sytusacji, które wymagają od nas pewnej dyscypliny finansowej, Odpowiedz sczerze na pyta- nia, a dowiesz się wiele o sobie.
Apropos CZAS NA RELAKS
1) Kiedy wpadną ci dodatkowe pieniądze: a) odkładam je, by w przyszłości kupić coś droższego (10p.) b) różnie to bywa, czasem wydaję od razu jeśli potrzebuję, inaczej odkładam (5p.) c) od razu wydaje kwotę na nagłe zakupy (0p.) 2) Gdy idziesz na zakupy: a) kupuję pod wpływem impulsu wszystko, co mi się spodoba (0p.) b) najpierw zastanawiam się, czy tego potrzebuję lub czy gdzie indziej nie kupię tego taniej (10p.) c) chwilę się zastanawiam i jeśli mam pieniądze, to kupuję (5p.) 3) Czy zwykle dysponujesz pewnymi pieniędzmi na bieżące wydatki? a) zwykle mam przy sobie parę groszy, pozostałych po zakupach (5p.) b) muszę pożyczać od rodziny i znajomych na przyjemności (0p.) c) zawsze mam zaoszczędzone pieniądze na „czarną godzinę” (10p.) 4) Pożyczasz pieniądze: a) nigdy (10p.) b) bardzo często (0p.) c) czasem mi się zdarza (5p.) 5) Gdy zepsuje ci się sprzęt: a) próbuję go naprawić na różne sposoby (10p.) b) wymieniam od razu na nowszy (0p.) c) czasami trudno mi się z nim rozstać, może się jeszcze przyda (5p.) 6) Gdy kupuję innym prezenty staram się, aby były: a) przydatne (10p.) b) mają sprawić po prostu przyjemność, cena nieważna (0p.) c) takie, jakie sam chciałbym dostać (5p.) 0-19 pkt. Wydawanie pieniędzy sprawia ci przyjem- ność. Lubisz zaszaleć i zrobić sobie lub innym przyjemność. Czasami jednak od- czuwasz dotkliwy brak funduszy, gdy nie stać cię na wymarzony przedmiot. Cie- szysz się chwilą i nie martwisz się, co bę- dzie potem. Może jednak warto zmienić przyzwyczajenia? Oszczędzanie zdecydo- wanie nie jest twoją mocną stroną, powi- nieneś nad tym popracować. : ) 20-39 pkt. Potrafisz być oszczędny w zależności od sytuacji. Czasem wydajesz pod wpływem chwili, jednak zawsze masz przy sobie pa- rę gorszy na nagłe potrzeby. Jesteś w sta- nie zaoszczędzić na wymarzoną rzecz, choć wymaga to pewnego wysiłku. Dobrze Ci idzie, ale może warto pomyśleć o długo- terminowym oszczędzaniu? 40-60 pkt. Naprawdę potrafisz oszczędzać, planujesz wydatki, liczysz pieniądze, nie wydajesz ich bez zastanowienia, zaspakajając każdy swój kaprys. Cenisz bezpieczeństwo i kom- fort, jakie daje Ci zaoszczędzona suma. Umiesz cierpliwie zbierać na wymarzony cel, odmawiając sobie drobnych przyjem-ności. Gratulacje. :) Anna Janczak Wszystko o kartach kredytowych Zdrowy plan oszczędnościowy Jak zaplanować osobiste finanse ?
KARTA KREDYTOWA BEZ TAJEMNIC Apropos
Czym karta płatnicza różni się od karty kredytowej? Dlaczego ludzie obawiają się kart kredytowych? Czy niezamożny człowiek, np. student klepiący biedę mo- że stać się posiadaczem takiej karty i właściwie po co nam ona skoro dzięki karcie płatniczej możemy bezgotówkowo robić za- kupy? Na te i inne pytania odpowiada doradca finan- fsowy - pracownik jednego z banków. Rozmawia Marta Palczewska W każdej firmie, na począt- ku roku, jest przygotowy- wany budżet na wydatki w nadchodzącym roku. Tak samo działa kasa rządu. W domach również można ro- bić plany finansowe. Na pewno planowanie wydat- ków z rocznym wyprzedze- niem jest trudne, ale plany na najbliższy miesiąc bar- dzo ułatwiają zarządzanie rodzinnymi środkami. W planie finansowym trze-ba uwzględnić nasze do- chody i obowiązkowe wy- datki. Musimy porównać sumy, aby ocenić czy ma- my nadwyżkę, aby odłożyć i ulokować np. w funduszu inwestycyjnym. Pamiętaj-my, że jeśli jesteśmy szczęściarzami, którzy żyją z nadwyżką, musimy uwa- żać, aby dzień później nie musieć ,,zaciskać pasa'' do kolejnej wypłaty. Jednak często spotykamy się z sy- tuacją, kiedy wydatki są większe od dochodów. Wtedy jest to deficyt. Mu- simy jeszcze raz przejrzeć nasz plan i zastanowić się, czy można coś wykreślić. Przez ten miesiąc musimy żyć skromniej i na pewno nie pozwalać sobie na dzień 'odpustu' i pobiec do sklepu po kolejną parę bu- tów. Przez chwilę będzie-my szczęśliwi z nowego zakupu, ale za moment do- padnie nas szara rzeczywi-stość i sterta rachunków do zapłaty. Martyna Kuta Teoretycznie jest to proste, je- dnak większość z nas ulega promocjom, wyprzedażom i zamiast zaoszczędzić, wyda- jemy wszystko. Jeśli mówimy o planowaniu wydatków, to warto wziąć pod uwagę nie ty- lko rachunki i przyjemności, trzeba również odłożyć na tak zwaną czarna godzinę, bo za- wsze dobrze mieć rezerwę fi- nansową w nagłym wypadku. Jak zagospodarować nasz bu- dżet? Najpierw trzeba wyli- czyć przychody (kieszonkowe, okolicznościowe kwoty od rodziny, zapłatę za pracę, np. na promocjach lub za rozno- szenie ulotek). potem robimy listę wydatków: kino, zakupy, słodycze itd. Jeśli wydatki przewyższą wpływy, to będzie deficyt. Tak gospodarujmy fi- nansami, by utrzymywać bud- żet zrównoważony lub zyskać nadwyżkę. Powodzenia z liczenia! Aneta Drozd
Apropos BANKOMAT - PUŁAPKA W dzisiejszych czasach każdy, kto jest posiada- czem karty płatniczej, w celu wypłaceniu gotówki korzysta z bankomatu. Jest to urządzenie wypo-sażona w czytnik, który umożliwia wypłacenie pie- niędzy w gotówce przy użyciu karty płatniczej. Sieć bankomatów w całej Polsce jest bardzo duża, co umożliwia całodobowy dostęp do gotówki. Banko- mat to przede wszystkim urządzenie służące do wy- płacania pieniędzy, ale nie tylko są też dostępne inne funkcje, jak np. wydruk hi- storii rachunków czy zmia- na numeru PIN . Niestety, korzystanie z ba- nkomatu wiąże się z pew- nym ryzykiem. Przestępcy wymyślają coraz to nowe sposoby okradania kont. Największym zagrożeniem jak dotąd jest skimming – przestępstwo dokonywane za pomocą skanera i ka- mery. Skaner jest umiesz- czany tam, gdzie wkłada- my kartę, sczytuje on pa- sek magnetyczny karty i zapisuje go w swojej pa- mięci. Z kolei kamera służy do poznawania kodu PIN, który rejestruje podczas wpisywania przez użytko- wnika . Właśnie dlatego ważne jest, żeby użytko- wnicy mieli świadomość czyhających pułapek i nie korzystali z urządzeń, któ-re wydają im się podejrza-ne . Karolina Lubowiecka Świnka - skarbonka to dla każdego z nas symbol oszczę- dzania. Tak naprawdę to jest ona naszą pierwszą i najmil- szą we wspomnieniach z dzieciństwa formą oszczędzania Teraz skarbonki mają ukryte zamknięcie, ale dawniej bez młotka nie było mowy o wyjęciu pieniędzy. :) STOPKA REDAKCYJNA: Redaktor naczelny - Martyna Kuta, nauczyciel - opiekun Alicja Tocicka, grafik Marta Kumaszka, fotografie Aneta Drozd, Martyna Kuta, pozostali dziennikarze: Karolina Lubowiecka, Anna Janczak, Aneta Drozd, Marta Palczewska, Pamela Wiatrak. Dane adresowe: Gimnazjum nr 18 we Wrocławiu kod pocz. 54-207 ttel./fax: 071 351-50-98 gim18-wroclaw@o2.pl sekretariat@gim18.wroclaw.pl